Web Geliştirici | Tasarımcı

Fikri Mülkiyet ve Sınai Haklar Kanunu

Önemli Alanlar*

FSEK’E GÖRE ESER ÇEŞİTLERİ: 

A. İlim ve Edebiyat Eseri

B. Musiki Eserler

C. Güzel Sanat Eserleri

D. Sinema Eserleri

E. İşlenmeler, Derlemeler ve Veri Tabanları




A-İLİM VE EDEBİYAT ESERİ
1.Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları. Yani ROMAN, SENARYO, RÖPORTAJ, MAKALE, ŞİİR, KONFERANS, TİYATRO, PİYES, OPERA METİNLERİ, BİLGİSAYAR PROGRAMI, VS.
2.Her nevi rakıslar, yazılı koreografi eserleri, pandomimalar ve buna benzer sözsüz sahne eserleri. Bu eser kategorisinde düşüncelerin ve duyguların BEDEN DİLİ, el kol hareketi ile ifadesi söz konusudur. Dansın (raksın) bütününü oluşturan hareketlerin (figürlerin) tekrarlanabilir bir düzeninin olması gerekir. Burada korunan hareketlerin bütünü veya her temsilde aynen tekrarlanabilir düzenidir. Dansın icrası, bağlantılı haklar kapsamında korunur. Bu alt sınıfta: DANS, YAZILI KOREOGRAFİ ESERLERİ, PANDOMİMALAR, BALE, BUZ BALESİ, BUZ REVÜSÜ, AKROBASİ, JİMNASTİK VE SENKRONİZE YÜZME yer alır.




A-İLİM VE EDEBİYAT ESERİ:
2.ALT SINIF: SÖZSÜZ SAHNE ESERLERİNE İLİŞKİN BAZI KAVRAMLAR:
RAKS: Dans, oynama, dans etme
KOREOGRAFİ: Dans düzenleme sanatı. Müzikteki kompozisyonun danstaki karşılığıdır. Koreografi, adım tasarımcılığı, dans besteciliğidir. Günümüzde dansın kurgusunu, yapısını, adım düzenini ve bu adımlara bağlı hareket akışını anlatmak için kullanılır. Dansın bestesi de denilebilir. Adım tasarımının uzunluğu basit bir iki adım olabileceği gibi, birçok sanatçı tarafından, belli bir konuyu anlatmak için yazılmış, birkaç saat uzunluğunda bir opera veya bale gösterisi de olabilir.
PANDOMİM: Sözsüz oyun. Anlatılmak istenenlerin vücut diliyle anlatıldığı, yani salt hareketlerin ve jestlerin imasına, işaretine dayanan sözsüz tiyatro oyunu. Mim sanatı olarak da adlandırılır. Örneğin Charlie Chaplin’in sessiz oyunları.
BALE: Kuralları belirli akademik dans tekniğinin, başka sanatsal öğelerle de birleştirilerek bir sahne gösterisi oluşturacak biçimde sunulmasıdır.
REVÜ: Şarkı, dans, skeç ve tek kişilik gösteri gibi birbiriyle ilişkisiz bölümleri olan, güncel olayları ve kişileri sahne de yansıtan ve zaman zaman alaya alan hafif eğlence türü sahne gösterisi




A-İLİM VE EDEBİYAT ESERİ: 3. ALT SINIF
3.Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit  mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri. Bu alt sınıfa giren eserlerinin estetik vasfı bulunmaması ve öğretici, açıklayıcı, uygulamaya imkan sağlayıcı özelliğinin bulunması gerekir. Eser sahibinin hususiyeti bulunmalıdır. Ancak, bu özelliğin tespiti, diğer eserlere göre daha zordur. Mesela, aynı coğrafi bölgeye ait iki uzmanın yapacakları haritalardaki teknik benzerlikler kaçınılmazdır. Bu tür eserlerde sahibinin özelliğini taşıma kıstası, orijinal olmaktan çok, sarf edilen bağımsız emek unsurunda aranmalıdır. Bu alt sınıfta: FOTOĞRAF, HARİTA, PLAN, PROJE, KROKİ, RESİM, MİMARİ PROJE, MİMARİ MAKET, VS. yer alır.




B-MUSİKÎ ESERLER
•Musikî eserler, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir. Bu sınıfta yer alan sözlü eserler, beste (müzik-melodi) ve güfte (söz) olarak ikiye ayrılır. Musiki eser, sözlü ise beste ve güfte birlikte musiki eseri olarak korunur. Hususiyet unsuru taşıdığı taktirde güfte ayrıca, ilim ve edebiyat eseri olarak da korunur. Musiki eserlerinde korunan unsur, işitilen sesler arasındaki sıra (gam) ve bağlılık, seslerin melodi, ritim ve harmoni ile belirli karışımları ve aynı zamanda ses ile ifade edilen içeriktir. (Y 11. HD 03.04.2006 T. 2005/3742 E. 2006/3428 K.). Bir musiki eserinde melodi, ritim, harmoni unsurlarının hepsinin bir arada bulunmasına gerek yoktur. Melodi tek başına korunur. Musikî eserlerde korunmanın konusu sestir. Musikî eserlerinde benzerlik ve hususiyet unsurunun tespitinde eserin sıradan bir dinleyicide yarattığı izlenim göz önüne alınır, ancak incelemenin musiki eseri oluşturan unsurlar dikkate alınarak bilimsel yöntemlerle yapılması gerekmektedir (Y. 11. HD 03.04.2006 T. 2005/3742 E. 2006/3428 K.). Bu sınıfta, ŞARKILAR, TÜRKÜLER, İLAHİLER, OPERA, OPERET, SENFONİ, KEMAN, PİYANO, vb. eserler yer alır.
Yargıtay’a göre müzik klipleri sinema eseri olarak korunur (Y 11. HD 11.02.2008 T. 2006/14479 E. 2008/1376 K. ).
Anonim musiki eserlerinin ortaya çıkmasına ve toplum kültürüne mal edilmesinde katkısı bulunan “kaynak kişi”, “derleyen”, Yargıtay’a göre eser sahibi sayılmazlar. (Y 11. HD 05.11.2007 T. 2006/11217 E. 2007/13756 K.)




B-MUSİKÎ ESERLERE İLİŞKİN BAZI KAVRAMLAR:
MELODİ (EZGİ):
Müziğin ruhu, temel taşı. Belli bir kurala göre yaratılan, kulağa hoş gelen ses dizisi. Kulağa hoş gelecek şekilde bir ahenk yaratmak amacıyla bir araya getirilmiş nota dizisi. Bir müzik fikrini ifade eden, birbirleriyle ilgili tonlar serisidir.
ARANJMAN:
Belirli sesler, çalgılar veya topluluklar için yazılmış bir eserin, başka sesler, çalgılar veya topluluklar tarafından söylenip çalınabilmesi için o eserde yapılan değişiklik, aranjman.
BESTE:
Bir müzik yapıtını oluşturan ezgilerin tümü. Bütünlenmiş bir müzik yaratısı. Kompozisyon karşılığıdır.
GÜFTE:
Müzik yapıtlarının yazılı metni, söz, şarkı sözü.
ARMONİ:
Müzikte, farklı notaların aynı anda kullanılmasıyla ortaya çıkan ses uyumudur.
TEMA:
Bir bestede başlıca müzikal fikir ya da konu.
MOTİF:
Bir yapıtın kuruluşunun ana öğelerinden biri olarak kullanılan ve bir müzik fikrinin kaynağı olan parça.




C-GÜZEL SANAT ESERLERİ: ESTETİK DEĞERE SAHİP OLAN;
1. Yağlı ve suluboya tablolar; her türlü resimler, desenler, pasteller, gravürler, güzel yazılar ve tezhipler, kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç veya diğer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler, kaligrafi, serigrafi,
2. Heykeller, kabartmalar ve oymalar,
3. Mimarlık eserleri,
4. El işleri ve küçük sanat eserleri, minyatürler ve süsleme sanatı ürünleri ile tekstil, moda tasarımları,
5. Fotografik eserler ve slaytlar,
6. Grafik eserler,  (grafik: tasarım: şişenin biçiminin, etiketin, gazete ilanının düzenlenişi gibi)
7. Karikatür eserleri,
8. Her türlü tiplemelerdir.
Bu sınıfta yer alan eserler: TABLOLAR, RESİMLER, KARİKATÜRLER, TİPLEMELER, HAT SANATI (KALIGRAFI), HEYKEL,  MİMARİ YAPI, MİNYATÜR, FOTOĞRAFLAR, GRAFİK ESERLER, VS.




C-GÜZEL SANAT ESERLERİ:
FOTOĞRAFLAR:
Sıradan birinin çektiği fotoğraf, güzel sanat eseri olarak korunmaz. Fotoğrafçı el hüneri göstermez, sadece fotoğraf makinesini kullanır. Ancak özel bir pozun bulunduğu, ışığın ayarlandığı, rötuş yapılarak estetik bir değerin verildiği fotoğraf, güzel sanat eseri olarak korunur. Bu nedenle fotoğraf değerlendirilirken fotoğrafa ilişkin araçların kullanımı ve fotoğrafı çekilen objenin önceden hazırlanmasına dikkate alınır. Bununla birlikte hazır bulunan bir objenin fotoğrafının da kendine özgü bir biçimde çekilmesi mümkün olup sahibinin hususiyetini taşıyan bir güzel sanat eseri olarak kabulü mümkündür.  Estetik değeri olmayan fotoğraflar ilim ve edebiyat eseri olarak korunur.
HER TÜRLÜ TİPLEME:
Çizgi romanda veya dergide ya da animasyon filmde baskın karakter olarak yer alan tiplemeler, asıl eserden bağımsız olarak güzel sanat eseri olarak da korunur. Ancak bunun dışında sinema filmlerinde gerçek kişileri veya hayvanları canlandırılan ve belli bir isimle anılan karakterler, güzel sanat eseri olarak “her türlü tipleme” kavramına girmeyebilir. Bu tür eserlerde yer alan karakterlerin tipleme olarak kabul edilmeleri için estetik niteliğe sahip olma koşulunun belirlenmesi son derece güçtür. Ancak diğer eser çeşitlerine girmesi halinde FSEK’e göre, girmemesi halinde haksız rekabet hükümlerine göre korunabilir. Bu alt sınıftaki tiplemeye güzel bir örnek, dava konusu olmuş «Kötü Kedi Şerafettin» tiplemesidir.




KROKİLER, RESİMLER, MAKETLER, TASARIMLAR VE BENZERİ ESERLER:
Krokiler, maketler, tasarımlar ve benzeri güzel sanat eserleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (bu Kanundan önce 554 sayılı KHK’nın) öngördüğü şartları karşılamaları halinde endüstriyel tasarım olarak da tescil edilebilir. Bu durumda 6769 sayılı Yasa hükümlerine göre de korunur. Böylece güzel sanat eserlerine kümülatif koruma sağlanır. Aynı şekilde resim, logo, maket vb şekillerin 6769 sayılı Yasa (bu Kanundan önce 556 sayılı KHK) hükümlerinin aradığı şartları karşılamaları şartıyla marka olarak tescil edilebilir. Bu gibi durumlarda eser sahibinin başkalarının marka tescillerine itiraz etme veya hükümsüzlük davası açma hakları bulunmaktadır (6769 sayılı Kanun m.6/6, m.25; 556 Sayılı MarKHK’nin 8/5, m.42).




Dr.Öğr.Üyesi İbrahim GÜL – Hasan Kalyoncu Üniversitesi

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir